Terras da Comarca de Ordes, un destino sostible onde a historia e a arte cobran vida

Esta comarca da provincia da Coruña está formada por sete concellos cunha identidade común que compoñen o xeodestino Terras da Comarca de Ordes: Cerceda, Frades, Mesía, Ordes, Oroso, Tordoia e Trazo. Un territorio onde a súa beleza natural conforma un marco único para un patrimonio cultural de gran valor e de tradicións profundamente arraigadas.

Onde o pasado tingue o presente

Un dos vestixios máis impresionantes desta comarca é o dolmen dos Cabaleiros (ou Casa da Moura), en Tordoia. Declarado Monumento Histórico-Artístico no ano 1975, constitúe un sólido exemplo da arquitectura funeraria do Neolítico no noroeste peninsular, envolto ademais por lendas que aluden a unha moura tecendo no seu interior. É un dos mellor conservados de toda Galicia deste período e conta cun acceso moi doado para o visitante.

Tamén destacan o cruceiro e a fonte de Tibiáns, en Tordoia; a igrexa e o cruceiro de Restande, en Trazo; a capela e o cruceiro das Virtudes de Vitre, en Frades, representantes do patrimonio relixioso e artístico local, así como a Ponte Albar en Trazo e as ruínas da Torre Fortaleza de Mesía, de finais do século XIII ou principios do XIV.

Espazos naturais que inspiran

As áreas recreativas da comarca son espazos pensados para gozar da natureza en comunidade, combinando lecer, descanso e tradición. Entre elas, destaca a de Pasos de Aiazo, unhas das máis fermosas do concello de Frades, un lugar privilexiado xunto ao río Tambre que ofrece sombra e instalacións para pasar o día nunha contorna que convida tanto á calma como ao encontro festivo.

Os concellos de Mesía e Ordes tamén integran valiosos espazos naturais como os Lugares de Importancia Comunitaria do río Tambre, e a ruta etnográfica PR-G 117, a “Ruta da Fraga dos Muíños”, que fusiona natureza e patrimonio cultural.

Pola súa banda, as Brañas de Valga, en Mesía, acollen unha Aula da Natureza e un Centro de Interpretación, onde se aprende tanto do territorio coma das antigas industrias cerámicas da zona, onde existía un xacemento de barro.

Destaca tamén a Vía Verde, unha ruta de sendeirismo e ciclismo que discorre xunto ao río Lengüelle (seguindo a antiga liña do tren A Coruña–Santiago). Inaugurada en 2022 co apoio da Deputación de Coruña, aspira a chegar ata Santiago e é o único itinerario deste tipo en toda a provincia, un auténtico eixe de conexión e lecer.

As áreas recreativas deste xeodestino son espazos pensados para gozar da natureza en comunidade, combinando lecer, descanso e tradición

En Tordoia son protagonistas as fervenzas de Anxeriz e de Pedra Longa, que ofrecen paradas ideais para o descanso e o goce da natureza; mentres, en Cerceda, a fervenza do Lago das Encrobas e o Monte Xalo, encaixan á perfección nesta paisaxe de lecer.

Outras zonas semellantes, espalladas polos diferentes concellos deste xeodestino, como a Illa do Refuxio, Penateixa ou Ponte Arderiz, completan unha rede de puntos de descanso e convivencia que fan das Terras da Comarca de Ordes un territorio aberto non só á contemplación, senón tamén ao goce compartido do seu patrimonio natural.

Este xeodestino destaca pola harmoniosa unión entre a natureza e o patrimonio material e cultural. A Vía Verde, as fervenzas, os cruceiros, os albergues e os seus vestixios históricos son recoñecidos puntos de encontro para quen busca experiencias novas nunha contorna auténtica.

Tradicións e celebracións vivas

Terras da Comarca de Ordes non só brilla polos seus valores naturais e patrimoniais, senón tamén polo seu rico calendario festivo, onde a gastronomía, a música e a tradición convértense en protagonistas en dous dos seus eventos máis emblemáticos: a Festa da Troita, en Sigüeiro (Oroso), e a Festa do Champiñón, en Ordes.

Así pois, un dos momentos máis esperados do ano en Oroso coincide coa celebración cada segundo domingo de maio da Festa da Troita, declarada de Interese Turístico, que atrae a preto de 30.000 persoas en cada edición. A programación é un verdadeiro festín popular: verbena, campionatos e concursos de pesca, feira de artesanía, obradoiros e xogos familiares, música, e, por suposto, a degustación das suculentas troitas.

En Ordes, a primavera anúnciase co aroma dos cogomelos da Festa do Champiñón, que adoita celebrarse o último fin de semana completo de abril como parte da Feira Multisectorial e de Maquinaria Agrícola Expo Ordes. O programa cultural xira arredor da gastronomía do cogomelo, complementado con música, espectáculos e actividades para todas as idades. Postos gastronómicos co champiñón como estrela, acompañados de obradoiros, pasarrúas e concertos, atraen cada ano a máis visitantes que descobren novas formas de degustar este prezado produto.

O festival DesOrdes Creativas foi gañando recoñecemento ata situar a Ordes no mapa da arte urbana europea

O lacón con grelos tamén ten a súa propia festa en Ordes dende 1999, convertindo esta comarca nun punto de encontro entre o rural e o festivo: celebrando o que a terra ofrece e tecendo tradición con ocio, cultura e música, creando espazos onde a memoria colectiva e a identidade local brillan con luz propia.

Un festival de altura

Nesta comarca a arte abraza ao visitante. O festival DesOrdes Creativas converte cada verán a vila de Ordes nun xenuíno museo ao aire libre. Artistas urbanos de prestixio internacional deixan a súa pegada nas fachadas e nos espazos públicos, enchendo as rúas de murais que dialogan coa vida cotiá e coa identidade local.

Nado como unha iniciativa cultural alternativa, o festival DesOrdes Creativas foi gañando recoñecemento ata situar a Ordes no mapa da arte urbana europea, ofrecendo ao viaxeiro unha experiencia singular que mestura vangarda, creatividade e participación veciñal.

Unha comarca hospitalaria

A hospitalidade das súas xentes quedou patente xa na antigüidade. O Camiño Inglés, que chega dende as rías de Ferrol e da Coruña, atravesa a comarca deixando unha fonda pegada no seu percorrido. Entre frondosos bosques, pontes centenarias e pintorescas aldeas, o itinerario percorre concellos como Mesía, Oroso e Ordes, ofrecendo ao peregrino a experiencia de transitar por unha Galicia íntima e acolledora. A súa presenza está marcada por lugares simbólicos, como o histórico Albergue de Bruma, en Mesía, situado no mesmo lugar onde xa no século XII existía un hospital para peregrinos, constatando así o espírito hospitalario da comarca.

Ao longo deste traxecto, o peregrino atópase cun mosaico de paisaxes que alternan prados, corredoiras e carballeiras, onde o silencio da natureza acompaña cada paso xa dende o século XII. Ao pé da ruta destacan lugares como a ponte medieval de Sigüeiro, en Oroso, que dista uns 16 quilómetros da catedral compostelana. As igrexas, os cruceiros e as fontes completan esta senda chea de significado, que conecta directamente coa tradición espiritual e cultural do Camiño de Santiago.

Terras da Comarca de Ordes convértese así non só nun lugar de tránsito, senón nun espazo de acollida e descanso, onde a memoria xacobea segue viva fundíndose co patrimonio e coas festas que definen a idiosincrasia deste xeodestino. Con esta combinación única de espazos naturais, memoria colectiva e creatividade, as Terras da Comarca de Ordes convidan ao visitante a vivir un turismo máis reflexivo, arraigado e auténtico.